بازی در محلات و با بچه های محل و همسایگان، یکی از تجربه های پایه ای و بنیادین کودکی است که نقش مهمی در سلامت روان، هویت فردی و تاب آوری فرهنگی ایفا میکند.
بازی در محله شرایطی فراهم میکند که کودک در محیطی امن، آزاد و حمایتگرانه رشد کند.
دکتر محمدرضامقدسی مشاور عالی ماموریت ملی تاب آوری فرهنگی در ادامه آورده است:
بازی به عنوان یک فرایند خودگردان مبتنی بر کنجکاوی، توانمندسازی کودکان را فراهم میآورد تا با چالشها بهتر کنار بیایند و سلامت روان پایدار داشته باشند.
این روابط و تجربه های مشترک، فراتر از یک سرگرمی ساده، بستری برای رشد مهارتهای اجتماعی، تقویت حس تعلق و ارتقاء سازگاری روانی هستند.
بازی در محله و با بچه های محل و همسایگان از مهمترین عوامل سلامت روان، توسعه هویت فردی و جمعی، و تاب آوری فرهنگی است.
در این نوشتار، ابتدا به بررسی تاثیر بازیهای محلی بر سلامت روان پرداخته و سپس نقش آنها را در شکل گیری هویت و تابآوری فرهنگ محل بررسی خواهیم کرد.
اولین و شاید مهمترین عاملی که بازی در محله به سلامت روان کودکان کمک میکند، تقویت ارتباطات اجتماعی است.
کودکانی که در چارچوب بازیهای گروهی با همسن و سالان خود تعاملی مثبت و سازنده دارند، مهارتهای ارتباطی، همکاری، و حل تعارض را به طور طبیعی میآموزند.
این مهارتها زمینه ساز سلامت روانی هستند، زیرا روابط اجتماعی موفق و حمایتگر باعث کاهش استرس، افسردگی و اضطراب میشود.
بازی در محله، به ویژه هنگامی که در فضای باز و طبیعی رخ میدهد، باعث آزادی و نشاط روانی کودکان شده و آنان را از فشارهای محیط مدرسه و خانواده برای مدتی دور میکند.
در مرحله بعد، بازی های محلی به عنوان فرصتی برای شکل گیری حس هویت فردی و جمعی عمل میکند.
بازیهایی که براساس سنتها، آداب و رسوم محلی شکل گرفته اند، به کودکان این امکان را میدهند که بخشی از فرهنگ و تاریخچه محل زندگیشان را به صورت غیرمستقیم و در قالب یک تجربه عملی درک کنند. این شناخت و تعلق به فرهنگ محلی، هویت فرهنگی کودک را تقویت کرده و حس غرور نسبت به گذشته و محیط پیرامون را به وجود میآورد.
از سوی دیگر، در بازیهای گروهی، کودک میآموزد که بخشی از یک جامعه بزرگتر و منسجم است و این اتحاد در شکل گیری هویت اجتماعی و فرهنگی وی بسیار موثر است.
علاوه بر هویت، بازی در محله نقش مهمی در تاب آوری فرهنگی کودک و جامعه ایفا میکند.
تاب آوری فرهنگی به معنای توانایی حفظ و بازتولید ارزشها، رسوم و باورهای گروهی در مواجهه با تغییرات و بحرانها است.
بازیهای محلی که از نسلی به نسل دیگر منتقل میشوند، حامل این مفاهیم و ارزشها هستند و به کودکان میآموزند چگونه میتوان زندگی اجتماعی را در چارچوب فرهنگ خود مدیریت کرد.
همچنین در مواجهه با فشارهای فرهنگی خارجی یا تغییرات اجتماعی، این بازیها و تجربه های کودکی میتوانند به عنوان حمایتگر روانی و اجتماعی عمل کنند و کودکان و نوجوانان را مقاومتر بسازند.
پارامتر مهمی که باید در نظر گرفت، تفاوت نوع بازیها و نقش آنها در سلامت روان و هویت است.
بازیهایی که مشارکتی، خلاقانه و با تعامل بالا هستند، بیشترین تاثیر مثبت را بر رشد کودکان میگذارند.
این بازیها باعث میشوند کودک به صورت فعال در فرایند یادگیری فرهنگی مشارکت کند و مهارتهای حل مسئله و تفکر انتقادی خود را توسعه دهد.
برعکس، بازیهای انفرادی یا بازیهای بدون تعامل، ممکن است از این نظر کمتر موثر باشند.
بنابراین، بازی در محله شرایطی فراهم میکند که کودک در محیطی امن، آزاد و حمایتگرانه رشد کند.
در اینمیان باید به نقش خانواده و جامعه محلی در حمایت از این بازیها اشاره کرد.
اگر خانواده و بزرگترهای محل بازی کودکان را تشویق کنند و فضاهای مناسب برای بازی فراهم کنند، کودکان توان بیشتری برای ابراز خود، تجربه شادی و یادگیری مهارتهای زندگی خواهند داشت.
این حمایتهای اجتماعی و فرهنگی، به مرور موجب بهبود کلی سلامت روان جمعی شده و زمینه ساز پرورش نسلی مقاوم، خلاق و همبسته میشوند که به فرهنگ خود افتخار میکند و برای حفظ آن تلاش مینماید.
بازی در محله و با بچه های محل و همسایگان از مهمترین عوامل سلامت روان، توسعه هویت فردی و جمعی، و تاب آوری فرهنگی است.
این بازیها علاوه بر ایجاد شادی و نشاط، زمینه ساز مهارتهای اجتماعی، ارتباطات صمیمانه و یادگیری ارزشهای فرهنگی میشوند که کودکان را برای مواجهه با چالشهای زندگی آماده میسازند.
بعبارت دیگر بازی یکی از ابزارهای اساسی در توسعه تاب آوری و سلامت روان کودکان است که نقش مهمی در کمک به آنان برای مواجهه مؤثر با چالشها و فشارهای زندگی ایفا میکند.
تاب آوری به معنای توانایی کودک در مقابله و بازیابی از مشکلاتی است که ممکن است رشد و پایداری او را تهدید کند، مانند مواجهه با استرس، خشونت یا موقعیتهای ناآرام. بازی به کودکان این فرصت را میدهد تا با محیط اطراف خود تعامل داشته باشند، مهارتهای مقابلهای و حل مسئله را تمرین کنند و احساس کنترل و خودتنظیمی را در خود تقویت نمایند.
بازی باعث فعال شدن مغز و ترشح هورمونهایی مانند اکسی توسین و دوپامین میشود که به سلامت عاطفی و تقویت مهارتهای اجتماعی کودکان کمک میکند. ارتباطات حمایتی، کاهش استرس و ایجاد مهارتهای بنیادی از جمله اصولی هستند که بازی به رشد آنها کمک میکند و در نهایت تاب آوری کودکان را افزایش میدهد.
از سوی دیگر، بازی نه تنها جنبه های شناختی و مهارتی کودکان را رشد میدهد، بلکه منبعی مهم برای تخلیه هیجانی و مدیریت استرس و اضطراب آنها نیز هست.
بازی به کودکان اجازه میدهد احساسات خود را بشناسند و بیان کنند، اعتماد به نفس را در مواجهه با شکست افزایش و همدلی و مهارتهای ارتباطی را پرورش دهند. بازیهای تخیلی، بدون ساختار، گروهی و آموزشی به کودکان کمک میکند تا خودتنظیمی، تفکر خلاق و مهارتهای حل مسئله را در فضایی امن تمرین کنند که این ویژگیها اساس تاب آوری روانی آنها در برابر رویدادهای زندگی هستند.
