مأموریت ملی دانشگاه حکیم سبزواری و انتشار درسنامه تابآوری
در راستای پیشبرد اهداف کلان «مأموریت ملی دانشگاه حکیم سبزواری» که از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با محوریت تقویت تابآوری فرهنگی و هویتمحور تعریف شده است، انتشار درسنامه تابآوری گامی مهم و برنامهریزیشده به شمار میآید. این مأموریت ملی با رویکردی آیندهنگرانه در پی آن است که دانشگاه حکیم سبزواری را به یکی از قطبهای مرجع در تولید دانش، تربیت متخصص و ترویج مهارتهای مربوط به تابآوری در سطوح فردی و اجتماعی تبدیل کند. به همین دلیل، تولید منابع علمی و آموزشی که بتوانند نیازهای جامعه امروز را در زمینه مواجهه با بحرانها، ارتقای سلامت روان و تقویت بنیانهای فرهنگی پاسخ دهند، از اولویتهای این برنامه ملی محسوب میشود. درسنامه تابآوری که توسط «خانه تابآوری» منتشر شده و مجتبی دشتی گردآوری و ویراستاری آن را بر عهده داشته است، یکی از نمونههای موفق تحقق این هدف است؛ اثری که میکوشد آگاهیها را ارتقا دهد و مهارتهای عملی را در مسیر تابآوری فردی و اجتماعی گسترش دهد.
این کتاب که با حمایت معنوی و همسویی کامل با اهداف «مأموریت ملی دانشگاه حکیم سبزواری» تدوین شده، شامل مجموعهای از یادداشتهای علمی، تحلیلی و کاربردی در حوزه تابآوری است.
ساختار آن در ۹۱ صفحه و در قالب ۱۴ فصل طراحی شده و هر فصل به یکی از ابعاد مهم تابآوری در زندگی انسان معاصر میپردازد.
محمدرضا مقدسی، مدیر و بنیانگذار خانه تابآوری، در توضیح درباره این اثر بیان کرده است که درسنامه حاضر با هدف ترویج دانش تابآوری و هموار ساختن مسیر توسعه تواناییهای سازگاری افراد و گروهها در برابر فشارها، بحرانها و چالشهای روزمره شکل گرفته است. وی تأکید میکند که گردآوری نوشتهها و تحلیلهای پژوهشگران، صاحبنظران و فعالان حوزه تابآوری، این اثر را به مجموعهای منسجم و ارزشمند تبدیل کرده است که میتواند هم در فضای دانشگاهی و هم در حوزههای عملی و حرفهای مورد استفاده قرار گیرد.
در این درسنامه، تلاش شده است که مفهوم تابآوری نه صرفاً در قالب نظری، بلکه با رویکردی کاربردی و متناسب با نیازهای جامعه امروز تبیین شود. یکی از محورهای برجسته این کتاب، موضوع تابآوری اخلاقی است که به بررسی توانایی افراد برای حفظ ارزشها، اصول اخلاقی و سلامت تصمیمگیری در شرایط دشوار میپردازد. در این بخش، نقش اخلاقمداری به عنوان یک منبع قدرت روانی مورد تأکید قرار گرفته است؛ موضوعی که با توجه به فشارهای اجتماعی، پیچیدگیهای زندگی مدرن و چالشهای اخلاقی پیش روی افراد، اهمیتی دوچندان دارد. در این درسنامه توضیح داده میشود که چگونه تابآوری اخلاقی میتواند موجب تقویت سلامت روان افراد شده و در موقعیتهای حساس، آنان را قادر سازد تصمیمهای مسئولانه و پایدار اتخاذ کنند. این بحث هم در زندگی فردی و هم در محیطهای حرفهای از جمله مدیریت، آموزش، درمانگری و فعالیتهای اجتماعی کاربرد دارد.
بخش دیگری از این مجموعه به تابآوری و خودمراقبتی زنان میپردازد؛ موضوعی که با توجه به نقش چندبعدی زنان در اجتماع، خانواده و محیطهای حرفهای، اهمیت ویژهای دارد. در این بخش، چالشهایی که زنان در مسیر زندگی خود با آن مواجه میشوند مورد بررسی قرار گرفته و راهکارهای علمی و عملی برای تقویت مهارتهای خودمراقبتی، مدیریت فشار روانی، ارتقای عزتنفس و بهبود کیفیت زندگی ارائه شده است. نویسندگان این بخش بر نقش آگاهیبخشی و توانافزایی زنان تأکید دارند و معتقدند که افزایش مهارتهای خودمراقبتی میتواند به بهبود سلامت روانی و اجتماعی آنها کمک کرده و جایگاه آنان را در خانواده و جامعه تقویت کند. پرداختن به این موضوع دقیقاً در راستای اهداف «مأموریت ملی دانشگاه حکیم سبزواری» است که یکی از محورهای آن توجه به تابآوری اجتماعی و تقویت ساختارهای فرهنگی در جهت حمایت از گروههای مختلف جامعه، بهویژه زنان، است.
موضوع مهم دیگری که در این درسنامه گنجانده شده، تابآوری در حوزه اعتیاد و فرایند بهبودی است.
نویسندگان این بخش تأکید دارند که تابآوری در مسیر ترک اعتیاد نقش کلیدی دارد و میتواند به افراد کمک کند از چرخه بازگشت مجدد به مصرف مواد جلوگیری کنند. در این فصلها، نقش حمایت اجتماعی، مهارتهای مقابلهای، امید، انگیزه و ایجاد شبکههای حمایتی سالم تشریح شده است. این مباحث برای درمانگران، فعالان حوزه پیشگیری، مددکاران اجتماعی و خانوادههایی که با مشکلات اعتیاد درگیر هستند، راهگشا و کاربردی است. پرداختن به تابآوری در حوزه اعتیاد نیز بخشی از رویکرد کلان مأموریت ملی دانشگاه حکیم سبزواری در زمینه ارتقای سلامت اجتماعی و کاهش آسیبهای فرهنگی و روانی است.
مجتبی دشتی، گردآورنده و ویراستار این درسنامه، از فعالان باسابقه در حوزه پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و ارتقای سلامت روانی جامعه محسوب میشود. تجربه او در حوزه پژوهش و برنامهریزی اجتماعی سبب شده است که درسنامه تابآوری با نگاهی علمی و در عین حال قابل بهرهبرداری برای طیف گستردهای از مخاطبان تدوین شود. دشتی تلاش کرده است تا با گردآوری یادداشتها و تحلیلهای متخصصان مختلف، بستری برای تبادل دانش و تجارب میان فعالان حوزه تابآوری فراهم آورد و محتوای کتاب را با نیازهای جامعه ایرانی هماهنگ سازد.
انتشار این درسنامه در چارچوب «مأموریت ملی دانشگاه حکیم سبزواری» نشاندهنده اهتمام جدی این دانشگاه به تقویت سرمایههای اجتماعی، ارتقای سلامت روان و ترویج فرهنگ تابآوری در جامعه است.
دانشگاه حکیم سبزواری با ایفای نقش محوری در این مأموریت، در مسیر تبدیلشدن به یکی از مراکز مرجع در حوزه تابآوری فرهنگی و هویتمحور گام برمیدارد.
این درسنامه میتواند منبعی ارزشمند برای دانشجویان، پژوهشگران، مشاوران، معلمان، فعالان اجتماعی و تمام علاقهمندان به موضوعات مرتبط با تابآوری باشد.
این کتاب با ارائه تصویری چندبعدی از مفهوم تابآوری، نقش مهمی در افزایش آگاهی جامعه و تقویت توانمندیهای فردی و اجتماعی در مواجهه با چالشهای روزافزون دنیای معاصر ایفا میکند و نمونهای روشن از دستاوردهای مأموریت ملی دانشگاه حکیم سبزواری در مسیر توسعه دانش و ارتقای سلامت اجتماعی است.
