شرکت مختلط غیر سهامی

شرکت مختلط غیرسهامی، شرکتی است که برای امور تجاری تحت نام مخصوصی بین یک یا چند نفر شریک ضامن و یک یا چند نفر شریک با مسئولیت محدود، بدون انتشار سهام، تشکیل می‌شود.

کیل این قبیل شرکت‌ها، در اروپا از قرون وسطی سابقه داشته در آن زمان تجارت عمومیت نداشته و اشراف اشتغال به تجارت را بدون شأن خود می‌دانستند، اغلب در تجارت‌ها مخصوصا تجارت‌های دریایی با تجار شریک شده و قسمتی از سرمایه شرکت را می‌پرداختند، ولی در دو چیز دخالت نمی‌نمودند. یکی این که نامش در شرکت برده می‌شد و دیگر این که بیش از میزانی که سرمایه گذارده بودند خود را مسئول قرار نمی‌دادند.

بالعکس تاجر، مسئول کلیه قروضی بود که شرکت ممکن بوده بعد از استهلاک سرمایه پیدا کند.

تشکیل این قبیل شرکت‌ها با تنظیم شرکتنامه است و نکات لازم و قرارها در شرکتنامه و یا اساس‌نامه شرکت قید می‌شود.

شرط تشکیل شرکت تأدیه تمام سرمایه نیست زیرا از مفاد بعضی از مواد بر می‌آید که شرکا با مسئولیت محدود ممکن است قسمتی از سرمایه نقدی را تأدیه و بقیه را تعهد نمایند (ماده 141 و 152َ) ولی شرکا ضامن باید تمام سرمایه خود را بپردازند.

در مورد سرمایه غیر نقدی که یکی از شرکا با مسئولیت محدود معرفی می‌نماید، بین علماء حقوق تجارت بحث خاصی موجود است. به این طریق که هرگاه ثابت شود که سهم الشرکه غیر نقدی که از ناحیه یکی از شرکا با مسئولیت محدود، معرفی‌شده، قیمت آن را بیش از میزان واقعی معرفی نموده‌اند، مسئولیت شریک مزبور در پرداخت دیون شرکت تا میزان مابه‌التفاوت آن خواهد بود. مثلا هر گاه شریکی به جای سهم الشرکه خود مقداری پارچه آورد که قیمت آن سیصد هزار ریال بود ولی شرکا آن را پانصد هزار ریال تقویم و به همین میزان برای او سهم الشرکه معین نمودند. هر گاه چنین امری ثابت شود و شرکت بدهی داشته باشد شریک با مسئولیت محدود تا میزان دویست هزار ریال دیگر علاوه بر سهم الشرکه که پرداخته مسئول است؛ زیرا ممکن است شریک ضامن نتواند مابه‌التفاوت قیمت سهم الشرکه مزبور را بپردازد و اشخاص علاوه بر اعتبار شریک ضامن به اطمینان سرمایه شرکت معامله نموده‌اند، از این جهت شریک با مسئولیت محدود از مسئولیت پرداخت بری نیست، این امر در شرکت‌های با مسئولیت محدود صراحتا ضمن مواد 98 و 99 تصریح شده است.

نام شرکت

«در اسم شرکت باید عبارت (شرکت مختلط) و لااقل اسم یکی از شرکاء ضامن قید شود». قید عبارت شرکت مختلط جهت معرفی نوع آن در مقابل اشخاص ثالث و تمایز آن از شرکت تضامنی است. قید نام یک یا چند نفر از شرکا ضامن جهت معرفی آن‌ها و اعتبار شرکت می‌باشد. ولی هیچ یک از شرکا با مسئولیت محدود نباید جزء نام شرکت قید شود، زیرا به قاعده‌ای که ذکر شد ممکن است از ذکر نام شخصی که در شرکت قید شده اشخاص خارج توهم ضامن بودن او را نموده و به اعتبار او معامله کنند و حال آن که مسئولیت چنین شریکی محدود به سرمایه‌ای است که گذارده «هر یک از شرکاء با مسئولیت محدود که اسمش جزء اسم شرکت باشد در مقابل طلبکاران شرکت ، شریک ضامن محسوب خواهد شد» این عبارت حکم صریح ماده 143 قانون است و تخلف از آن جایز نیست زیرا «هر قراردادی که بر خلاف این ترتیب بین شرکاء داده شده باشد در مقابل اشخاص ثالث بی اثر است».

مدارک شرکت مختلط غیرسهامی برای ثبت:

1) یک نسخه‌ی مصدق از شرکت نامه
2) یک نسخه‌ی مصدق از اساس‌نامه (اگر باشد)
3) اسامی شرکت یا شرکای ضامن که سمت مدیریت دارند.

اداره شرکت

مدیریت شرکت در هر حال با شریک ضامن است اگر شرکا ضامن متعدد باشند بسته به قرارداد بین آن‌ها خواهد بود. یا مجتمعا و یا یکی از شرکا ضامن سمت مدیریت را خواهند داشت؛ زیرا حقا آن‌ها خواهند بود که به حسن روابط شرکت علاقه بیشتری داشته و در معاملات حزم و احتیاط و دوراندیشی خواهند داشت، چون در صورت سهل‌انگاری نتیجه زیان، به ضرر خودشان خواهد بود.

قانون مقرر داشته «شریک با مسئولیت محدود نه به عنوان شریک حق اداره کردن شرکت را دارد و نه اداره امور از وظایف اوست» یعنی شریک با مسئولیت محدود حق انتخاب مدیر برای شرکت ندارد، به همین علت هم وظیفه حتمی در اداره کردن شرکت نخواهد داشت، ولی گاهی اتفاق می‌افتد که شرکا ضامن بالاتفاق و به میل خود، شریک با مسئولیت محدود را مدیر شرکت قرار می‌دهند؛ و نیز ممکن است شریک با مسئولیت محدود به وکالت از مدیر شرکت انجام وظیفه نماید و آن در حالی است که چنین حقی به موجب اساس‌نامه به مدیر شرکت داده شده باشد.
حدود مسئولیت شرکا ضامن که مدیر شرکت تضامنی هستند و اختیارات آن‌ها همان است که در مورد شرکت تضامنی مقرر است.