آیین نامه


آئین نامه تاسیس و راه­ اندازی مراکز رشد واحدهای فناور (انکوباتورها)

مقدمه

شرکت­های کوچک و متوسط فناوری در رونق اقتصادی، توسعه فناوری و به تبع آن، کارآفرینی نقش بسیارموثری دارند. توسعه این شرکتها در گرو ایجاد زیرساخت­های لازم برای کاهش خطرپذیری آنها در دوران شروع فعالیت خود می­باشد. یکی از مهترین این زیرساخت­ها، مراکز رشد واحدهای فناوری است. مرکز رشد واحدهای فناوری برای کارآفرینان و واحدهای کوچک و متوسطی که با تکیه بر علم و فناوری دارای ایده­های محوری قابل تجاری شدن هستند، برای مدت چند سال اطلاعات و مشاوره­های ضروری و نیز خدمات و تجهیزات مناسب را برای رشد و ارتقای آنها ارایه داده و آنها را برای حضور مستقل و موثر در صحنه فناوری کشور آماده می­کند.

تاسیس مراکز رشد مطابق این آیین نامه و با تصویب وزارت علوم، تحقیقات و فناوری صورت می­گیرد.

در این آیین نامه، “مرکز رشد واحدهای فناوری” به اختصار “مرکز رشد” نامیده می­شود.

ماده 1- تعاریف

مرکز رشد : مرکزی است تحت مدیریت متخصصین حرفه­ای که با ارائه خدمات حمایتی از ایجاد و توسعه حرفه­های جدید توسط کارآفرینانی که درقالب واحدهای نوپای فعال در زمینه­های مختلف منتهی به فناوری متشکل شده­اند و اهداف اقتصادی مبتنی بر دانش و فن دارند، پشتیبانی می­کند. این خدمات شامل موارد زیر است:

  • تامین محل کار (به صورت اجاره)
  • خدمات آزمایشگاهی، کارگاهی و اطلاع رسانی
  • خدمات مدیریتی، حقوقی، مالی، اعتباری، پروژه­یابی و بازاریابی
  • آموزش­های تخصصی ویژه و مشاوره
  • سایر خدمات مرتبط با توسعه، رشد و ارتقای واحدهای فناوری

1-1  سازمان موسس (متقاضی) : سازمانی است که مرکز رشد را تاسیس نموده و تامین اعتبارات آن را از مجاری دولتی و غیر دولتی بعهده می­گیرد.

1-2  واحدهای فناوری : واحدهای دارای هویت حقوقی مستقل از مرکز رشد بوده که با توجه به اساسنامه و یا سایر اسناد قانونی در زمینه تحقیقات کاربردی و توسعه­ای، طراحی مهندسی، مهندسی معکوس، انتقال فناوری، ارائه خدمات تخصصی و فعالیت در جهت تجاری کردن نتایج تحقیقات فعالیت می­نمایند. این واحدها منجمله شامل شرکتهای خصوصی، واحدهای تحقیق و توسعه صنایع، و یا مراکز تحقیقاتی وابسته به دانشگاه­ها یا دستگاه­های اجرایی هستند.

1-3  دوره رشد مقدماتی : دوره­ای حداکثر 6 ماهه است که در آن، به افراد و یا گروه­های مستعدی که دارای ایده­های نوآورانه صنعتی هستند، مشاوره و آموزش­های لازم برای آشنایی با بازار، شناسایی گروه­کاری، تثبیت ایده­کاری و ایجاد هویت­های حقوقی مستقل داده می­شود. در صورت موفقیت در این دوره مقدماتی و کسب هویت مستقل حقوقی، واحدهای نوپا می­توانند متقاضی اسکان رسمی در مرکز رشد شوند. زمان این دوره با تصویب مدیر مرکز رشد تا 9 ماه قابل افزایش است.

1-4  بخش رشد مقدماتی (pre-incubator) : بخشی از مرکز رشد است که در آنجا دوره رشد مقدماتی برگزار می­گردد.

1-5  دوره رشد : دوره­ای است حداکثر 3 ساله که طی آن واحدهای فناوری مستقر در مرکز رشد به معیارهای رشد یافتگی دست یافته و پس از آن از مرکز رشد خارج می­شوند. زمان این دوره با تصویب هیات امنا تا 5 سال قابل افزایش است.

ساختار و تعامل­های درونی مرکز رشد

ماده 2 اهداف

  • بسترسازی جهت تجاری کردن دستاوردهای تحقیقاتی
  • ایجاد زمینه کارآفرینی و حمایت از نوآوری و خلاقیت نیروهای محقق جوان
  • کمک به رونق اقتصاد محلی مبتنی بر فناوری
  • ایجاد فضای لازم جهت گسترش و رشد واحدهای کوچک و متوسط دانش­مدار و فناور فعال در زمینه­های فناوری
  • بسترسازی جهت ایجاد فرصت­های شغلی مناسب جهت جذب کارآفرینان و دانش آموختگان دانشگاهی در زمینه­های فناوری
  • تولید و توسعه محصولات و فرایندهای فناوری قابل عرضه به بازار

ماده 3- وظایف

  • حمایت مالی از واحدهای مستقر در مرکز رشد با توحه به فعالیت­های مندرج در بند 3
  • تلاش برای فراهم آوردن حمایت­های قانونی جهت تسریع رشد واحدهای مستقر در مرکز رشد
  • ارائه خدمات و مشاوره­های مورد نیاز واحدها در راستای تبدیل ایده­های نو به محصولات قابل تجاری شدن و تجاری­سازی آنها
  • نظارت بر روند رشد واحدها و تحلیل مستمر دستاوردها با هدف افزایش کارائی مرکز رشد
  • نظارت بر فعالیت­های واحدهای فناوری در تحقق ایده محوری آنها
  • ایجاد بخش رشد مقدماتی در صورت نیاز

تبصره – انجام فعالیت­های زیر توسط مراکز رشد ممنوع است :

  • مشارکت در سهام واحدهای فناوری (مستقر در مرکز رشد)
  • استخدام هیات علمی
  • انعقاد و اجرای قراردادهای پژوهشی به استثناء موارد زیر :
  • پروژه­های مطالعاتی در زمینه بهبود وتوسعه مراکز رشد
  • پروژه­های که به قصد ارجاع به واحدهای فناوری مستقر در مرکز رشد منعقد می­شود

ماده 4- ویژگی های مراکز رشد

  • دارای ارتباط علمی با دانشگاه­ها و مراکز تحقیقاتی
  • مستقر در یک پارک علمی و فناوری یا نزدیک به سایر مراکز علمی و فناوری
  • دارای فضاهای انعطاف­پذیر قابل واگذاری به صورت اجاره
  • دارای حوزه ستادی کوچک و مدیریت با تجربه
  • دارای توان تدارکات امکانات و خدمات با ارزش افزوده بالا

ماده 5- اجزاء موجود در مراکز رشد

  • بخش رشد مقدماتی
  • واحدهای فناوری
  • واحدهای ارائه کننده خدمات عمومی و تخصصی
  • ستاد مدیریتی
  • مشاورین
  • شعب یا دفاتر سازمان­های حمایت کننده مالی

ماده 6- معیارهای تاسیس مراکز رشد

برای ایجاد یک مرکز رشد، معیارها و شرایط زیر تعیین کننده خواهد بود.

6-1 فضای فیزیکی: فضای فیزیکی اولیه برای راه­اندازی مرکز به مساحت حداقل 1500 متر مربع است که جهت موارد زیر مورد استفاده قرار می­گیرد :

  • استقرار حداقل 10 واحد فناوری (حداقل 800 متر مربع)
  • استقرار مجموعه­های خدماتی
  • استقرار در حوزه ستادی
  • تخصیص فضاهای عمومی
  • تخصیص فضاهای کارگاهی و آزمایشگاهی

6-2 تاسیسات پایه : حداقل تاسیسات پایه مرکز رشد عبارتند از : آب، برق، گاز، شبکه

6-3 سرمایه اولیه : حداقل سرمایه اولیه مورد نیاز برای ایجاد مرکز رشد واحدهای فناوری در دو سال اولیه عبارتنداز سرمایه لازم برای :

  • ارائه خدمات عمومی به 10 واحد فناوری
  • حمایت از ایده­های محوری 10 واحد فناوری
  • ارائه خدمات تخصصی و فنی پایه
  • تامین سیستم ستادی و مدیریتی

6-4 ویژگی­های منطقه : شرایط و توان منطقه برای تاسیس مرکز رشد واحدهای فناوری عبارتند از :

  • وجود دانشگاه یا مراکز آموزش عالی توانمند
  • وجود امکانات تخصصی متناسب با زمینه فعالیت مرکز رشد توان بالفعل و یا بالقوه صنعتی و اقتصادی منطقه برای فعالیت کارآفرینان
  • وجود تقاضا و نیاز از جانب بخش­های تولیدی و صنعتی برای تحقیقات توسعه­ای
  • وجود درصد مناسب دانش آموختگان بومی مرتبط
  • دسترسی به امکانات شهری

6-5 ستاد مدیریتی : لازم است ستاد مدیریتی مرکز رشد شرایط زیر را داشته باشد:

  • تجربه کافی در امر تحقیقات توسعه­ای
  • آشنایی با ساختارهای فنی و اقتصادی جامعه
  • آشنایی با کارکرد بخش خصوصی
  • آشنایی با مبانی مراکز رشد
  • توانایی در ارزیابی ایده­ها و گروه­های کاری و شناخت کارآفرینان
  • دسترسی به مشاوران تخصصی و مدیریتی

ماده 7- مراحل درخواست و صدور موافقت اصولی برای تاسیس مرکز رشد

اعطای مجوز تاسیس مرکز رشد در دو مرحله اعطای موافقت اصولی و اعطای موافقت قطعی، با تصویب کمیته تخصصی فناوری انجام می­گیرد.

مراحل صدور موافقت اصولی عبارتند از :

7-1 انجام مطالعات اولیه و امکان سنجی توسط سازمان موسس و تهیه گزارش توجیهی

7-2 تکمیل کاربرگ درخواست تاسیس مرکز رشد توسط بالاترین مقام اجرایی سازمان موسس

7-3 ارائه گزارش توجیهی به انضمام کاربرگ تکمیل شده درخواست تاسیس به معاونت فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

 

 

 

 

 

7-4 ارزیابی تقاضا و جمع­بندی نظرها براساس دستورالعمل صدور موافقت اصولی توسط هیات ارزیابی مستقر در معاونت فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، طی دو مرحله مقدماتی و نهایی و در محدوده زمانی حداکثر 4 ماهه

7-5 اعلام نتیجه بررسی به سازمان موسس و در صورت تائید، صدور مجوز تاسیس (موافقت اصولی) از طرف معاونت فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

تبصره – مدت اعتبار موافقت­های اصولی صادره حداکثر سه سال خواهد بود و متقاضیان لازم است بلافاصله پس از اخذ موافقت اصولی نسبت به احراز تدریجی شرایط لازم جهت اخذ موافقت قطعی در زمان مقرر، موافقت اصولی لغو خواهد گردید.

ماده 8- وظایف سازمان موسس پس از اخذ موافقت اصولی

دارندگان موافقت اصولی جهت احراز شرایط لازم برای اخذ موافقت قطعی، لازم است بلافاصله پس از دریافت موافقت اصولی نسبت به انجام موارد زیر اقدام نمایند:

8-1 تنظیم و پیشنهاد اساسنامه مرکز رشد ظرف مدت 3 ماه جهت تصویب در گروه کار تخصصی فناوری

8-2 تنظیم و ارائه برنامه 3 ساله مرکز رشد به معاونت فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جهت بررسی حداکثر پس از سه ماه، شامل بخش­های آماده­سازی ساختمان، راه­اندازی سیستم ارائه خدمات، پذیرش و استقرار واحدها و نظام ارزیابی واحدها در قالب کاربرگ­های پیش­بینی شده

8-3 پیش­بینی منابع مالی مستمر (دولتی و غیردولتی) برای ادامه فعالیت­های مرکز رشد  

8-4 راه­اندازی مجموعه­های ستادی و خدماتی مطابق برنامه مصوب

تبصره برای درخواست موافقت قطعی، مجموعه­های ستادی و خدماتی باید حداقل 18 ماه کارکرد عملی داشته باشند.

8-5 پذیرش و استقرار واحدهای فناوری برگزیده و هدایت و نظارت بر رشد آنها

تبصره –  برای درخواست موافقت قطعی، لازم است واحدهای فناوری مستقر در مرکز رشد حداقل 12ماه فعالیت داشته باشند

8-6 ارائه گزارش عملکرد مرکز رشد واحدهای مستقر دردوره های 6 ماهه به معاونت فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جهت ارزیابی در قالب کاربرگ­های پیش­بینی شده

تبصره – ضوابط ارزیابی دوره­ای فعالیت­های مراکز رشد توسط معاونت فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تهیه و به تصویب کمیته منتخب تخصصصی فناوری خواهد رسید

ماده 9- مراحل درخواست و صدور موافقت قطعی

9-1 ارائه تقاضای تبدیل موافقت اصولی به موافقت قطعی از سوی بالاترین مقام اجرایی سازمان موسس به معاونت فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به همراه کلیه مدارک لازم در قالب کاربرگ­های پیش بینی شده

9-2 ارزیابی تقاضای تبدیل موافقت اصولی به موافقت قطعی براساس دستورالعمل مصوب کمیته تخصصی فناوری توسط هیأت ارزیابی مستقر در معاونت فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در محدوده زمانی حداکثر 4 ماهه

تبصره– کلیه مراکز رشد پس از دریافت موافقت قطعی نیز، توسط معاونت فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مورد ارزیابی دوره­ای قرار می­گیرند، نتایج این ارزیابی­ها در صورت مثبت نبودن عملکرد مرکز رشد می­تواند منجر به لغو موافقت قطعی گردد.

ماده 10- این آئین نامه در 10 ماده و 5 تبصره در تاریخ 17/12/81 در شورای گسترش آموزش عالی به تصویب رسید